ข้อมูลพื้นฐาน
คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี
คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเป็นสถาบันการศึกษาชั้นนำที่ผลิต บุคลากรเพื่อตอบสนองความต้องการของธุรกิจของประเทศมาอย่างยาวนาน ตลอดการดำเนินงานที่ผ่านมา คณะฯ มีการพัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนให้มีความเป็นสากลเทียบเท่ามหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก พัฒนา นิสิต พัฒนาคณาจารย์และส่งเสริมให้คณาจารย์สร้างสรรค์ผลงานทางวิชาการ ตลอดจนการสร้างโครงสร้าง พื้นฐานทางการศึกษาเพื่อวางรากฐานที่มั่นคงสำหรับการเจริญก้าวหน้าต่อไป ซึ่งการเติบโตของคณะฯ จากอดีต จนถึงปัจจุบันนี้ เกิดขึ้นจากความสามารถในการเล็งเห็นการณ์ไกลของท่านศาสตราจารย์ อุปการคุณ พระยา ไชยยศสมบัติ ผู้ก่อตั้งคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี และเป็นคณบดีคนแรกของคณะฯ
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีคำสั่งที่ 23/2158 วันที่ 22 ตุลาคม 2481 ได้เริ่มเปิดแผนกวิชาการ บัญชี การพาณิชยศาสตร์ ต่อมาได้เป็นแผนกวิชาอิสระ เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2483 และแต่งตั้ง คณะกรรมการโครงการผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อวางโครงสร้างหลักสูตรการศึกษา โดยมีคณะกรรมการซึ่งประกอบด้วย บุคคล ดังต่อไปนี้
วันที่ 4 พฤษภาคม 2483 ศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ ได้รับแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าแผนกวิชาการบัญชีและพาณิชยศาสตร์ และคณะกรรมการวิชาการได้พิจารณาจัดหลักสูตรให้มีลักษณะอิสระแตกต่างจากหลักสูตรของคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยกำหนดให้ผู้ที่จะศึกษาวิชาการบัญชีเรียนภาคทฤษฎี 4 ปี และภาคปฏิบัติ 1 ปี ต่อมาในปี 2487 ได้ตัดภาคปฏิบัติออกคงเรียนแต่เฉพาะภาคทฤษฎีเป็นเวลา 4 ปี ผู้สำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาบัญชีบัณฑิต ส่วนแผนกวิชาพาณิชยศาสตร์ ได้กำหนดหลักสูตรไว้ 4 ปี ผู้สำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาพาณิชยศาสตรบัณฑิต
วันที่ 4 พฤษภาคม 2483 ศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ ได้รับแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าแผนกวิชาการบัญชีและพาณิชยศาสตร์ และคณะกรรมการวิชาการได้พิจารณาจัดหลักสูตรให้มีลักษณะอิสระแตกต่างจากหลักสูตรของคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยกำหนดให้ผู้ที่จะศึกษาวิชาการบัญชีเรียนภาคทฤษฎี 4 ปี และภาคปฏิบัติ 1 ปี ต่อมาในปี 2487 ได้ตัดภาคปฏิบัติออกคงเรียนแต่เฉพาะภาคทฤษฎีเป็นเวลา 4 ปี ผู้สำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาบัญชีบัณฑิต ส่วนแผนกวิชาพาณิชยศาสตร์ ได้กำหนดหลักสูตรไว้ 4 ปี ผู้สำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาพาณิชยศาสตรบัณฑิต
หลักสูตรการเรียนการสอน ตลอดระยะเวลากว่า 80 ปี ของการดำเนินงานนั้น
คณะฯ ได้มีการพัฒนาหลักสูตรเพื่อให้สอดคล้องต่อความต้องการของธุรกิจและอุตสาหกรรมของประเทศ
โดยมีการเปิดหลักสูตรการเรียนการสอนเพิ่มขึ้นตามลำดับ อีกทั้งยังได้มีการปรับปรุงหลักสูตรเดิมให้มีความทันสมัยอยู่ตลอดเวลา ปัจจุบันคณะฯ ได้มีหลักสูตรในการเรียนการสอนครอบคลุมในทุกระดับการศึกษา เพื่อรับรองการขยายตัวทางศึกษาในอนาคต ดังนี้
พ.ศ. 2482
หลักสูตรบัญชีบัณฑิต และหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต
หลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาการธนาคารและการเงิน
หลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาการตลาด
พ.ศ. 2496
หลักสูตรสถิติศาสตรบัณฑิต
พ.ศ. 2539
หลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต (หลักสูตรนานาชาติ) สาขาวิชาการจัดการธุรกิจระหว่างประเทศ
พ.ศ. 2543
หลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต (หลักสูตรนานาชาติ) สาขาวิชาการบัญชี
พ.ศ. 2544
หลักสูตรสถิติศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อธุรกิจ
พ.ศ. 2509
หลักสูตรสถิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสถิติ และในปี 2554 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสถิติ
พ.ศ. 2525
หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต
พ.ศ. 2529
หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต (ภาคนอกเวลาราชการ)
พ.ศ. 2535
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศทางธุรกิจ
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศทางธุรกิจ (ภาคนอกเวลาราชการ)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการประกันภัย
พ.ศ. 2536
หลักสูตรบัญชีมหาบัณฑิต (ภาคนอกเวลาราชการ)
พ.ศ. 2540
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงิน (หลักสูตรภาษาอังกฤษ)
พ.ศ. 2542
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงิน (ภาคนอกเวลาราชการ)
พ.ศ. 2546
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาซอฟต์แวร์ด้านธุรกิจ
พ.ศ. 2547
หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการธุรกิจระหว่างประเทศ (หลักสูตรนานาชาติ)
พ.ศ. 2549
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาซอฟต์แวร์ด้านธุรกิจ(ภาคนอกเวลาราชการ)
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการกำกับดูแลกิจการ
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการตลาด
หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาการจัดการการบิน
หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต (English Program)
พ.ศ. 2551
หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาการจัดการโรงพยาบาลและการรักษาสุขภาพ
พ.ศ. 2553
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการประกันภัย (ภาคนอกเวลาราชการ)
พ.ศ. 2554
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบัญชี
หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมการเงิน (หลักสูตรภาษาอังกฤษ)
พ.ศ. 2531
หลักสูตรบัญชีดุษฎีบัณฑิต
พ.ศ. 2534
หลักสูตรบริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิต โดยรับผิดชอบร่วมกัน 3 มหาวิทยาลัย คือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
พ.ศ. 2547
หลักสูตรวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศทางธุรกิจ
พ.ศ. 2551
หลักสูตรวิทยาศาสตรดุษฏีบัณฑิต สาขาวิชาการเงินเชิงปริมาณ (หลักสูตรภาษาอังกฤษ)
พ.ศ. 2553
หลักสูตรบริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิต (หลักสูตรภาษาอังกฤษ) DBA
พ.ศ. 2554
หลักสูตรศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบัญชี
คณาจารย์
ในปีการศึกษา 2482 ซึ่งเป็นปีการศึกษาแรกนั้น คณะฯ มีอาจารย์ประจำเพียง 2 คน ต่อมาได้เพิ่มขึ้นตามลำดับ จนกระทั่งปีการศึกษา 2561 คณะฯ มีอาจารย์ประจำทั้งสิ้น 115 คน โดยมีอาจารย์ที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอก 102 คน คิดเป็นร้อยละ 88.69 เมื่อเทียบกับจำนวนนิสิตทั้งระดับปริญญาบัณฑิต และบัณฑิตศึกษา จะมีอัตราส่วนอาจารย์ 1 คนต่อนิสิต 40 คน
อาคารเรียน
ในระยะแรกคณะฯ ได้อาศัยบางส่วนของตึกอักษรศาสตร์เป็นสำนักงานและที่เรียน ต่อมาในปี พ.ศ. 2487 คณะฯ ได้รับงบประมาณเพื่อสร้างสถานศึกษาให้เป็นสัดส่วน และอยู่ในภาวะสงคราม จึงไม่สามารถสร้างอาคารเรียนขนาดใหญ่ได้ จึงได้สร้างเรือนไม้มุงหลังคาจากขึ้นชั่วคราวข้างตึกอักษรศาสตร์ ซึ่งนับว่าเป็นสถานที่เรียนแห่งแรกของคณะฯ นิสิตของคณะฯ ในสมัยนั้นได้ขนานนามสถานที่เรียนของคณะฯ ว่า “กระท่อมสีฟ้า” ซึ่งถึงแม้ว่าจะเป็นกระท่อมหลังคาจาก แต่นิสิตทุกคนก็ภูมิใจในกระท่อมนี้โดยทั่วกัน
พ.ศ. 2492 รัฐบาลอนุมัติเงินงบประมาณ 1 ล้านบาทให้คณะฯ เพื่อสร้างอาคารเรียนถาวรเป็น เอกเทศหลังหนึ่งขึ้นที่ข้างตึกหอสมุดกลางเดิม ปัจจุบันได้โอนตึกหลังนี้ให้คณะอักษรศาสตร์ อาจกล่าวได้ว่าเป็น อาคารเรียนที่ถาวรของคณะฯ เป็นหลังแรก ต่อมาเมื่อจำนวนนิสิตเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทำให้เกิดปัญหาเรื่องการ ขาดแคลนสถานที่เรียน ศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ จึงดำเนินการแก้ไขโดยได้ขอที่ดินหมอนที่ 18 และ 19 ของมหาวิทยาลัย รวมเนื้อที่ประมาณ 25 ไร่ ซึ่งมหาวิทยาลัยได้เล็งเห็นความจำเป็นและได้ อนุมัติ ตลอดจนขอให้รัฐบาลออกพระราชบัญญัติเวนคืนที่ดินให้ปลอดจากการเช่าเพื่อสร้างอาคารเรียนหลัง ใหม่เมื่อ พ.ศ. 2502 คณะฯ ได้รับงบประมาณสร้างอาคารใหม่ คือ อาคารไชยยศสมบัติ 1 2 และ 3 ส่วนอาคารบัณฑิต กันตะบุตร เป็นที่ตั้งศูนย์คอมพิวเตอร์ เริ่มก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2505
จากการขยายตัวของหลักสูตรและการบริหารงานของคณะฯ ให้ทันกับสถานการณ์ของเศรษฐกิจและ สังคม ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงทางด้านวิชาการ ทำให้คณะฯ จำเป็นต้องหาสถานที่ศึกษาเพิ่มขึ้นตามลำดับ เมื่อคณะฯ ครบ 50 ปี ได้สร้างอาคารอนุสรณ์ 50 ปี เป็นอาคาร 8 ชั้น และปัจจุบันได้มีอาคารเรียนรวม ทางด้านสังคมศาสตร์เพิ่มขึ้นอีกหลังคืออาคาร “มหิตลาธิเบศร” ซึ่งมหาวิทยาลัยสร้างขึ้นบนพื้นที่เดิมของอาคาร 4 อาคาร 5 และห้องประชุมสถิติของคณะฯ
จำนวนนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาจากคณะฯ ในปีการศึกษา 2482 ซึ่งเป็นปีแรกที่แผนกวิชาอิสระ วิชาการบัญชีและพาณิชยศาสตร์เปิดทำการสอนนั้น ได้เปิดรับสมัครนิสิตใหม่เข้าเรียนในชั้นปีที่ 1 จำนวน 51 คน และรับโอนนิสิตปีที่ 2 จากคณะอักษรศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ จำนวน 37 คน รวมเป็นนิสิตรุ่นแรกจำนวน 88 คน และตั้งแต่นั้นมาจำนวนนิสิตก็เพิ่มขึ้นเป็นลำดับ จนกระทั่ง ในปีการศึกษา 2487 คณะฯ มีนิสิตเป็น จำนวน 548 คน และตามข้อมูลทางสถิติที่ปรากฏนั้นไม่มีการรับนิสิตใหม่ในปีการศึกษา 2488 เนื่องจาก สภาวะสงครามจึงทำให้นิสิตของคณะฯ ลดลง กล่าวคือ ในปีการศึกษา 2489 มีนิสิตจำนวน 329 คน และปีการศึกษา 2490 มีนิสิตเพียง 232 คน จนถึงปี 2492 มีนิสิตรวมทั้งสิ้น 261 คน นับจากนั้นเป็นต้นมาความ ต้องการศึกษาในคณะฯ กลับมีมากขึ้นเป็นลำดับจนกระทั่งในปีการศึกษา 2505 คณะฯ มีนิสิตเกิน 1,000 คนเป็นปี แรก และอีก 10 ปีต่อมา ในปีการศึกษา 2515 คณะฯ มีนิสิตถึง 2,051 คน ซึ่งทำให้คณะฯ มีนิสิตจำนวนมาก ที่สุดในมหาวิทยาลัย โดยที่การรับนิสิตเข้าศึกษาในคณะฯ ในช่วงระยะเวลานั้นเป็นการสนองนโยบายของ รัฐบาลในการเร่งผลิตบุคลากรให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจของชาติในระยะนั้น หลังจากนั้น ได้มีสถาบันการศึกษาของเอกชนและรัฐบาล ช่วยรับภาระด้านการผลิตบัณฑิตระดับปริญญาตรีมากขึ้น ทำให้ คณะฯ สามารถมุ่งเน้นด้านคุณภาพของบัณฑิตได้เต็มที่ ในปีการศึกษา 2561 คณะฯ มีนิสิตในระดับปริญญาตรีทั้งหมด 2,917 คน ระดับปริญญามหาบัณฑิตทั้งหมด 1,713 คน
รายนามคณบดี พ.ศ. 2486 - ปีปัจจุบัน
ศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ
พ.ศ. 2486 - 2507
ศาสตราจารย์อุปการคุณ อาภรณ์ กฤษณามระ
พ.ศ. 2507 - 2514
ศาสตราจารย์กิตติคุณ เติมศักดิ์ กฤษณามระ
พ.ศ. 2514 - 2518
ศาสตราจารย์กิตติคุณ เถาวัลย์ นันทาภิวัฒน์
พ.ศ. 2518 - 2522
รองศาสตราจารย์สุธี เอกะหิตานนท์
พ.ศ. 2522 - 2530
ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร. นราศรี ไววนิชกุล
พ.ศ. 2530 - 2534
ศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุชาดา กีระนันทน์
พ.ศ. 2534 - 2542
รองศาสตราจารย์ ดร. วิรัช อภิเมธีธำรง
พ.ศ. 2542 - 2546
รองศาสตราจารย์ ดร. ดนุชา คุณพนิชกิจ
พ.ศ. 2546 - 2550
รองศาสตราจารย์ ดร. อรรณพ ตันละมัย
พ.ศ. 2550 – 2554
รองศาสตราจารย์ ดร. พสุ เดชะรินทร์
พ.ศ. 2554 – ปัจจุบัน